Randvoorwaarden bij een Lesson Study

Vooraleer een Lesson Study op te starten, worden idealiter een aantal randvoorwaarden afgetoetst. Naarmate er aan meerdere van deze randvoorwaarden wordt voldaan, is de kans op slagen groter. Vandaar dat hier best de nodige aandacht aan besteed wordt.
Teams die zich aanmelden voor het Lesson Study-nascholingstraject worden uitgenodigd voor een intake gesprek, waarin onderstaande randvoorwaarden aan bod komen.

Steun van de directie
Het is belangrijk dat de directie de voordelen van de Lesson Study-methode erkent en de nodige ondersteuning voorziet voor het Lesson Study-team. De directie kan een Lesson Study faciliteren door tijd en ruimte te creëren voor overleg (eventueel via het vrijmaken van een gezamenlijk moment in de agenda’s van de leraren). Op die manier vergroot de kans dat de Lesson Study-teamleden het uitvoeren van een Lesson Study niet als extra werk ervaren, maar als een kans tot vernieuwing van de klaspraktijk. Het werkt motiverend voor een team wanneer de directeur het Lesson Study-team aanmoedigt om te experimenteren, vinger aan de pols houdt en ook ruimte geeft aan de teamleden om hun bevindingen te delen met andere collega’s.

Tijd vrijmaken
Een belangrijk vertrekpunt is dat leraren tijd willen investeren in Lesson Study. Een Lesson Study zet in op het leerproces en haalt de leerwinst uit het bijsturen van dat proces, iets wat tijd vraagt. Er zullen dus niet altijd directe resultaten geboekt worden. Belangrijk is daarnaast dat de leraren structureel tijd krijgen om samen te overleggen en om bij elkaar in de klas te observeren. Meestal is het de directie die de puzzel moet leggen om de lessenroosters van leraren op elkaar af te stemmen, maar ook om werktijd in te plannen. Men kan bijvoorbeeld bekijken welke taken er voor de Lesson Study-teamleden geschrapt kunnen worden (bijvoorbeeld minder teamoverleg, minder surveilleren, minder betrokkenheid bij andere schoolprojecten, …) of gebruikmaken van bijvoorbeeld BPT-uren (Bijzondere Pedagogische Taken) om Lesson Study structureel mogelijk te maken op school.
Hieronder geven we een mogelijke tijdsindeling bij het doorlopen van een Lesson Study ter verduidelijking van welke tijdsinvestering een Lesson Study vraagt:

  • Een halve dag voor het afbakenen van de focus van de Lesson Study, de caseleerlingen en het ontwikkelen van de eerste onderzoeksles.
  • Een hele dag voor het geven en observeren van de eerste onderzoeksles, het interviewen van de caseleerlingen en het bevragen van de hele klas, de nabespreking van de eerste onderzoeksles en de revisie van de onderzoeksles.
  • Een hele dag voor het geven en observeren van de tweede onderzoeksles, het interviewen van de caseleerlingen en het bevragen van de hele klas, de nabespreking van de tweede onderzoeksles en de revisie van de onderzoeksles.
  • Een hele dag voor het geven en observeren van de derde onderzoeksles, het interviewen van de caseleerlingen en het bevragen van de hele klas, de nabespreking van de derde onderzoeksles, de algemene evaluatie bij de hele Lesson Study en het voorbereiden van presentatie voor collega’s.

Openheid en veiligheid
Van leraren die deelnemen aan een Lesson Study wordt verwacht dat ze een open houding aannemen: ze staan ervoor open om de klaspraktijk te verbeteren en zijn bereid om de klasdeuren open te stellen voor collega’s. Het doel is niet om elkaar te beoordelen, maar om samen te creëren en samen te leren. Dat gebeurt in een veilig (leer)klimaat. Een team samenstellen waarin één iemand zich profileert als ‘expert’, werkt meestal niet. Het is belangrijk dat iedereen elkaar respecteert en dat alle inbreng gewaardeerd wordt.

Inhoudelijke focus met realisme
Een Lesson Study vertrekt altijd van een bepaalde behoefte die leraren ervaren. Die kan wijzen op een problematiek in de klas of op de noodzaak om te vernieuwen in het onderwijs. Belangrijk is dat de behoefte afgetoetst wordt met collega’s en directie om de waarde en realiseerbaarheid te waarborgen. Vervolgens leidt ze tot de inhoudelijke focus van de Lesson Study. Het is aan de Lesson Study-teamleden om over het gekozen thema informatie te verzamelen. Dat kan onder andere via literatuur en online filmpjes, maar er kan ook geopteerd worden om extra input te verkrijgen via een expert (een lezing bijwonen, een workshop volgen, een expert uitnodigen…).