Themadag De schoolleider met impact: jouw school in haar kracht zetten - Keuzesessies (13:00 - 15:00)

Hoe zorg je ervoor dat gedeeld leiderschap meer wordt dan een mooi principe? In deze interactieve sessie verken je hoe je vanuit een duidelijke leiderschapsvisie rollen, overlegstructuren en verantwoordelijkheden zo organiseert dat mensen eigenaarschap opnemen én schoolbrede keuzes doorwerken tot in teams en klaspraktijk.

Christine en Mohamed delen concrete ervaringen uit de eigen schoolcontext en staan samen stil bij vragen als: waar geef je als schoolleiding richting, waar laat je professionele ruimte en hoe bewaak je samenhang zonder onnodige planlast? Je krijgt daarbij geen kant-en-klaar organisatiemodel, maar wel concrete denkkaders, voorbeelden en vragen die je kunt vertalen naar je eigen school.

Christine Hannes is directeur van GO! Spectrumschool(s.o.) en werkt vanuit de dagelijkse praktijk aan schoolontwikkeling, gedeeld leiderschap en het organiseren van een complexe schoolcontext met ruimte voor eigenaarschap en samenwerking.
Mohamed Al Farisi is kwaliteitscoördinator in GO! Spectrumschool. Hij werkt rond interne kwaliteitszorg, strategische schoolontwikkeling, vakgroepwerking en de verbinding tussen beleid en klaspraktijk. Hij nam deel aan de Commissie Beter Onderwijs en Commissie van Wijzen.

Moeten leiders de controle nemen of anderen versterken? Zelfverzekerd of nederig zijn? Focus op prestaties of mensen? Antwoorden geven of vragen stellen? Veel van de moeilijkste leiderschapsuitdagingen kunnen niet worden opgelost door één kant te kiezen, omdat beide kanten een deel van het antwoord bevatten. In deze sessie put Prof. dr. Steven Poelmans uit decennia aan leiderschapsonderzoek en observaties van managers-in-action in het NeuroTrainingLab™ om de paradoxale aard van effectief leiderschap te onthullen. Je leert waarom impactvolle leiders kunnen schakelen tussen ogenschijnlijk tegenstrijdige gedragingen in plaats van vast te zitten in één voorkeursstijl, en hoe cognitieve en emotionele zelfregulatie deze flexibiliteit mogelijk maakt. De sessie combineert neurowetenschap, organisatorisch onderzoek en praktische leiderschapssituaties om een van de belangrijkste vaardigheden voor leiderschap in complexiteit te ontwikkelen: het vermogen om tegengestelde eisen in gedachten te houden en passend te handelen zonder er voortijdig tussen te kiezen. Voor verdere lectuur, zie Poelmans, S.A.Y. (2020). Paradoxes of Leadership. Neuroscience-based Leadership for the Information Age (Pelckmans).

Dr. Steven Poelmans is professor Leadership en Organizational Neuroscience aan Antwerp Management School. Hij is de oprichter van het NeuroTrainingLab™, een op neurowetenschappen gebaseerde methode voor leiderschapsontwikkeling.

Als schoolleider hoef je niet alles zelf te dragen. In je team zit vaak veel meer leiderschapspotentieel dan je denkt. Maar hoe herken je dat potentieel? Hoe zorg je ervoor dat de juiste mensen leiderschap opnemen? En hoe creëer je een cultuur waarin gedeeld leiderschap jou als schoolleider én je team versterkt?
In deze sessie nemen we je mee van de sportwereld naar de schoolcontext. Vanuit wetenschappelijk onderzoek tonen we hoe leiderschap binnen een team verdeeld is over verschillende mensen en verschillende rollen, en waarom sterk gedeeld leiderschap een verschil kan maken voor zowel de werking als het welzijn van een team. Je ontdekt ook waarom gedeeld leiderschap de rol van de formele leider niet vervangt, maar net kan versterken.
Je vertaalt deze inzichten naar je eigen schoolcontext. Je krijgt concrete handvatten om leiderschapspotentieel in je team te herkennen, de juiste mensen mee verantwoordelijkheid te laten opnemen en stap voor stap te bouwen aan een sterk leiderschapsteam. Zo hoef je als schoolleider niet alleen sterk te staan, maar zet je de kracht van je hele team in beweging.

Ewout Himpe en Katrien Fransen werken bij Leading Insights, een expertisecentrum aan KU Leuven, dat wetenschappelijke inzichten over leiderschap vertaalt naar de praktijk. Vanuit onderzoek naar gedeeld en identiteitsversterkend leiderschap ondersteunt het teams en organisaties om hun leiderschapspotentieel te herkennen, ontwikkelen en optimaal te benutten.

Gedeelde verantwoordelijkheid is meer dan taken delegeren. Veel schoolleiders spreiden verantwoordelijkheden over coördinatoren, trekkers en andere sleutelfiguren, maar merken dat beslissingen en problemen uiteindelijk toch opnieuw op hun bureau belanden. Net daar ligt je kracht. Niet alles ligt in jouw handen, maar hoe verantwoordelijkheid in je school georganiseerd is, wel. Het kader is een ontwerpgegeven, geen eindpunt. En wie verantwoordelijkheid deelt, krijgt opnieuw ruimte om te leiden in plaats van uit te voeren.
In deze sessie onderzoek je hoe je leiderschap anders kunt ontwerpen. Hoe verschuif je van een klassieke piramide naar een organisatie waarin verantwoordelijkheid echt gedeeld wordt? Wat vraagt dat van jou als schoolleider? En welke richting, ruimte en structuur hebben teams nodig om die echt op te nemen? We kijken daarbij vanuit organisatieontwerp, in lijn met wat de zelfdeterminatietheorie leert: autonomie vraagt structuur.
Je werkt actief vanuit je eigen schoolpraktijk en vertrekt met een concrete eerste stap.

Mariet Vrancken is organisatie-architect en verandercoach. Ze helpt besturen en directies hun school (her)ontwerpen: structuur, teamwerking en motivatie. Ze is mede-oprichter van De MET Leuven, senior consultant Innovatieve Arbeidsorganisatie (IAO) en auteur van Onderwijs doordacht ontwerpen (ACCO) en Onderwijs hybride organiseren (Lannoo Campus).

Elke interactie telt! Als schoolleider beweeg je voortdurend tussen het grotere geheel van je school en wat er elke dag tussen mensen gebeurt. Je denkt na over richting, structuur en ontwikkeling. Tegelijk ben je aanwezig in tientallen gesprekken, vergaderingen en kleine momenten. Precies daar krijgt de cultuur van je school vorm. 
In deze interactieve en ervaringsgerichte sessie onderzoek je actief de menskant van verandering, aanwezig leiderschap en verbindende communicatie.
Je kijkt hoe de onderstroom en de bovenstroom elkaar voortdurend beïnvloeden. Je staat stil bij wat zichtbaar gebeurt en bij wat daaronder meespeelt in mensen, in hun onderlinge relaties en in de patronen die zich in het geheel ontwikkelen.
Met de tool ‘5 Stoelen, 5 Keuzes’ onderzoek je concrete situaties uit de eigen praktijk. Je kijkt vanuit verschillende perspectieven naar wat er gebeurt, wat dit vraagt van jou als leider en welke keuze je kunt maken. 4 leiderschapsrollen helpen om vervolgens te onderzoeken welke rol op welk moment nodig is en hoe je daarin bewust kunt schakelen.
Je gaat naar huis met een scherper zicht op je eigen leiderschap, één concrete keuze voor een situatie die bij jou speelt en een eerste stap om die keuze in de praktijk te brengen.

Carina Thomis is criminoloog, seksuoloog en educatieve master van opleiding. Al meer dan 35 jaar begeleidt zij mensen, teams en organisaties in hun ontwikkeling. Haar werk situeert zich op het kruispunt van communicatie, relaties, organisatie- en teamontwikkeling. Daarbij combineert zij wetenschappelijke inzichten met ervaringsgericht leren, systemisch kijken en een blijvende nieuwsgierigheid naar hoe mensen betekenis geven aan hun wereld.