De bloeddorstige 16de eeuw? Getuigen van executies stellen ons huidig beeld in vraag

Spektakelstukken met een uitzinnige menigte die schreeuwt om bloed, een wrede beul, en een wanhopige veroordeelde: dat is het beeld dat we tegenwoordig hebben van vroegmoderne executies. Maar klopt dat eigenlijk wel? In deze nascholing dagen we dit beeld uit aan de hand van zestiende-eeuwse kronieken, ooggetuigenverslagen van wat mensen er écht van vonden. Ontdek hoe je ook je leerlingen via deze primaire bronnen een blik in het hoofd van gewone mensen kan geven, en zo de beeldvorming rond dit intrigerende onderwerp in vraag kan stellen.

Programma

Deze nascholing is een inhoudelijke lezing door Isabel Casteels met een didactisch luik door Jan Van Schaftingen. Je maakt kennis met het heersende interpretatiekader rond vroegmoderne executies en de emotionele beleving van geweld. Vervolgens wordt dit beeld uitgedaagd. Je wordt ingewijd in de vroegmoderne kronieken, primaire bronnen, waarin duidelijk wordt dat niet spektakel en leedvermaak, maar compassie en medelijden met de veroordeelde op het schavot de boventoon voerden in de ervaring van toeschouwers. Zo nuanceren we onze huidige kijk op vroegmoderne straffen, wreedheid in het verleden en historische emoties. Ten slotte verken je enkele didactische pistes om deze inhouden zinvol te linken aan de verschillende componenten van historisch bewustzijn en om deze op een doelgerichte manier te integreren in de eigen lespraktijk.

Doelstellingen

Na het volgen van de nascholing...

• kan je verschillende klassieke onderwerpen binnen het geschiedenisonderwijs (zoals de Reformatie, religieoorlogen of de Nederlandse Opstand) op een prikkelende manier benaderen vanuit universele en persoonlijke thema’s zoals de beleving van geweld, de dood, en vroegmoderne emoties.
• herken je beeldvorming over vroegmoderne executies en hun publiek als bloeddorstig, wreed en barbaars in de populaire verbeelding (bijvoorbeeld in films en series) als een karikatuur van het verleden
• zie je in dat dit beeld er vooral toe leidt dat we het verleden gaan zien als fundamenteel ‘anders’ dan het moderne, ‘humane’ heden.
• kan je dit beeld nuanceren en ons eigentijdse wereldbeeld uitdagen door een complexer en gelaagder (maar wellicht ook ongemakkelijker) beeld van vroegmoderne executies te schetsen
• ben je bekend met vroegmoderne kronieken als bron, weet je waar je deze kunt vinden en hoe je deze kunt inzetten in je geschiedenisles
• ben je in staat om deze nieuwe inzichten zinvol, bevattelijk en boeiend te integreren in een eigen lespraktijk die gericht is op historisch denken.

Doelgroep

Leerkrachten secundair onderwijs geschiedenis, historisch bewustzijn, burgerschap, en aanverwante vakken en geïnteresseerde leerkrachten

Begeleiding

Isabel Casteels is historica en behaalde haar doctoraat aan de KU Leuven en de Universiteit Leiden. Voor haar promotieonderzoek onderzocht ze executies in de 16de-eeuwse Nederlanden aan de hand van de kronieken en dagboeken van die tijd. De meest sprekende verhalen bracht ze samen in haar recente publicatie ‘De kronieken van de dood’.

Jan Van Schaftingen werkt als lerarenopleider aan de Arteveldehogeschool in Gent en is daarnaast ook enthousiast betrokken bij verschillende vakdidactische projecten. Hij is nieuwsgierig naar betekenisvolle inzichten in het verleden en recente ontwikkelingen in geschiedenis en biedt leraren graag concrete inspiratie om deze doordacht te vertalen in termen van historisch bewustzijn.

Praktisch